نظر مسعود ده‌نمکی درباره «اخراجی‌ها۴»

شبکه ایران:
مسعود ده‌نمکی به واسطه سابقه فعالیت رسانه‌ای‌اش، انسانی کاملا رک و صریح به شمار رفته و در اغلب گفتگوهای رسانه‌ای خود می‌کوشد بدون کوچکترین تعارفی هر آنچه لازم به یک موضوع خاص می‌داند را در اختیار مخاطب قرار دهد. شاید به همین دلیل باشد که هر کدام از اظهارنظرات حتی به ظاهر ساده‌اش هم به تیترهای اصلی نشریات بدل می‌شوند. این روزها و با گذشت حدود یک ماه از اکران «اخراجیها۳» فروش خوب این فیلم همچنان ادامه دارد؛ فروشی که خیلی‌ها دلیل اصلی آن را خاطره خوب مخاطبان از قسمت‌های قبلی این فیلم می‌دانند اما ده‌نمکی در گفتگو با شبکه ایران صرف خاطرات خوب را عامل فروش بالای فیلم نمی‌داند چراکه معتقد است به لحاظ داستانی قسمت سوم «اخراجیها» هیچ ارتباطی با قسمت‌های قبلی ندارد. بخش‌هایی از گفته‌های ده‌نمکی در گفتگو با شبکه ایران را می‌خوانید:

متفاوت بودن فضای فیلم
متفاوت بودن فضای فیلم اولین دلیل اقبال مثبت مخاطبان نسبت به فیلم است. فضای کلی فیلم به شدت متفاوت است از قسمتهای اول و دوم؛ این تفاوت هم در ساختار کار و نوع میزانسن‌بندی‌ها و انتخاب لوکیشن‌ها صورت گرفته و هم در مضمون کار. «اخراجیها» در هر کدام از قسمت‌ها بنا بوده حرف جدیدی بزند، در قسمت اول از جبهه‌ها گفتیم، قسمت دوم از اسرا و قسمت سوم هم به روزگار پس از جنگ اختصاص دارد. بنابراین حرف نویی که زده‌ایم سبب ساز استقبال بیشمار مخاطبان شده است.

حاشیه‌سازی‌های بیهوده
گروهی می‌گویند حاشیه‌سازی‌های کاذب برآمده از رقابت میان این فیلم و «جدایی نادر از سیمین» بوده که بخشی از فروش بالای فیلم را رقم زده اما اگر این گونه بود پس چرا دو قسمت قبلی «اخراجیها» فروش خوبی داشتند. مگر در آن زمان هم رقیبی مانند «جدایی نادر از سیمین» وجود داشت؟!

هیچ تکراری وجود ندارد
آنها هم که می‌گویند مخاطبان فراوان این فیلم برآمده از خاطرات خوش مردم نسبت به دو قسمت قبل هستند سخت در اشتباهند چراکه اگر این گونه بود یعنی اگر فیلم حرف جدیدی نداشت و تکرار مکررات را در آن می‌دیدیم، استقبال از آن به همان یکی دو هفته ابتدایی آغاز اکران منتهی می‌شد و بعد از آن آمار فروش پایین می‌آمد اما این فیلم از همان آغازین روزهای اکرانش یعنی هفته آخر اسفندماه مخاطب خود را داشت و همچنان هفته‌ای نیست که سینماها به دلیل پرشمار بودن حضور مخاطبان برای نمایش آن، سانس فوق‌العاده نگذارند.

تکیه بر همکاری تیمی
به لحاظ پربازیگر بودن، «اخراجیها۳» یکی از استثنائات سینمای ایران به شمار می‌رود چراکه در آن نه تنها شماری از استارهای بازیگری از اکبر عبدی گرفته تا امین حیایی و حسام نواب‌صفوی حضور دارند بلکه در کنار ۱۲ بازیگر اصلی که در قسمت‌های قبل هم حضور داشتند، ۱۸ بازیگر جدید هم به خدمت گرفته شدند که فقط هماهنگی میان آنها زمان زیادی می‌برد اما به دلیل تجربیاتی که از دو قسمت قبلی «اخراجیها» داشتم، دیگر کار کردن با تعداد زیاد بازیگر درجه یک نه فقط برایم دشوار نبود که اتفاقا راحت‌تر کارم را مدیریت می کردم. تازه به این سی بازیگر اصلی باید بیفزایید تعداد زیادی هنرور را که فقط توجیه کردن آنها برای حرکت درست در برابر دوربین به کلی توضیح نیاز داشت اما چون همواره به کار تیمی علاقه داشته‌ام و یک تیم هماهنگ را هم در کنار خودم به خدمت گرفته بودم، خیلی خوب پروژه را پیش برده و در کمتر از ۴۵ روز فیلم را ساختم.

توجه به موسیقی
«اخراجیها۳» حتی به لحاظ موسیقی هم کار حساب شده‌ای است. نگاه کنید به میزان دانلود موسیقی تیتراژ پایانی آن در سایت‌های اینترنتی تا دریابید به اندازه تصویر برای موسیقی هم ارزش قائل بودم. شخصا به موسیقی هم به اندازه سینما علاقمند هستم و به همین دلیل پیش از آغاز تولید هر فیلمی به موسیقی منطبق با فضای سناریو هم فکر می‌کنم. شاید دلیل همه‌گیری موسیقی هر سه قسمت این فیلم، همین وقت گذاشتن برای انتخاب شعر و آهنگ است.

ترانه اعتراضی تیتراژ
برای ساخت موسیقی «اخراجیها۳» از بهنام ابطحی استفاده کردم. ابطحی توسط شریفی‌نیا به من معرفی شده بود و در همان گفتگوی اولی که با هم داشتیم من درباره تم اصلی موسیقی که می‌بایست بیانگر فضای اعتراضی فیلم باشد، با وی گفتگو کردم. ابطحی هم که تخصص فراوانی در نواختن سازهای کوبه ای دارد، خیلی خوب حرف مرا درک کرد و در نهایت پس از یکی دو اتود ابتدایی، موسیقی مدنظرم خلق شد. بهنام صفوی هم توسط ابطحی به من معرفی شد که ایشان در همان اولین بار خواندن ترانه، نظر مرا جلب کرد. در این بین باید یادی هم بکنم از ترانه اعتراضی محمدحسین جعفریان که به خوبی مفهوم موجود در فیلم را به زبان شعر درآورده است.

آدم‌های حاشیه‌ای فیلم و اجتماع
برخی پربازیگر بودن «اخراجیها۳» را یک نکته منفی دانسته‌اند و گفته‌اند برخی نقش های این فیلم مانند نقش «حاج کریم» خوب دیده نمی‌شود. در پاسخ به این گروه باید بگویم اتفاقا هدف اصلی من هم همین بوده یعنی دوست داشتم شخصیت‌هایی مانند «حاج کریم» به همان اندازه که در اجتماع منزوی هستند در فیلم هم در حاشیه قرار داشته باشند تا بدین ترتیب اثرگذاری کاراکتر آنها بیشتر شود. شک نکنید که پرداختن بیش از حد به چنین شخصیت‌هایی باعث لوث شدن فیلم شده و کارکرد حسی فیلم را سلب می‌کرد اما همین که به کرات جلوی سخن گفتن امثال «حاج کریم» گرفته می‌شود سبب توجه بیشتر مخاطب به آنها و همذات‌پنداری نزدیک با این گونه آدمها می‌گردد.

درباره ایده «اخراجیها۴» فکر نکرده‌ام
در مورد ادامه یافتن «اخراجیها» هنوز چیزی مشخص نیست. حتی اگر «اخراجیها۴» وجود داشته باشد، سخن گفتن درباره ایده اصلی آن زود است